Zuckerberg từng gọi riêng cho Trump: Đừng lập cơ quan quản lý AI

Theo báo cáo, vào tháng 8, Zuckerberg đã có cuộc gọi riêng với Trump, phản đối đề xuất thành lập cơ quan quản lý AI bắt buộc theo mô hình FINRA của ngành tài chính. Hiện bất đồng nội bộ Nhà Trắng tập trung vào lộ trình quản lý, dao động giữa mô hình thẩm định của chính phủ theo kiểu FINRA và mô hình xếp hạng tự nguyện của Hiệp hội Điện ảnh Mỹ (MPA), hướng đi cuối cùng của chính sách vẫn chưa rõ ràng.

Định hướng chính sách quản lý AI của Mỹ đang chịu ảnh hưởng sâu sắc từ hàng loạt tương tác riêng tư giữa các ông lớn công nghệ và quan chức Nhà Trắng.

Theo Business Insider ngày 4 dẫn lời một quan chức cấp cao giấu tên của Nhà Trắng, CEO Meta Zuckerberg đã gọi điện cho Trump vào tuần ngày 17 tháng 8, bày tỏ rõ lập trường phản đối đề xuất thành lập cơ quan quản lý AI toàn quốc. Nhà Trắng sau đó phản hồi: "Chính quyền Trump cam kết cân bằng giữa đổi mới và an toàn trong hoạch định chính sách AI." Việc cuộc gọi này bị tiết lộ một lần nữa cho thấy thực tế các lãnh đạo ngành công nghệ bỏ qua kênh chính sách thông thường để gây ảnh hưởng trực tiếp lên tổng thống.

Hiện đề xuất cơ quan quản lý này vẫn đang được thảo luận nội bộ Nhà Trắng và chưa bị gác lại vì sự phản đối của Zuckerberg. Nhưng tình tiết này cho thấy định hướng chính sách đã hình thành trong nội bộ Nhà Trắng luôn phải đối mặt với áp lực vận động hành lang riêng từ giới công nghiệp — và những áp lực này đủ sức làm chậm lại, thậm chí đảo chiều các kế hoạch đang được thúc đẩy.

Nguồn gốc đề xuất: Thành lập cơ quan quản lý AI theo mô hình FINRA

Người thúc đẩy chính cho ý tưởng quản lý này là Demis Hassabis, nhà khoa học đoạt giải Nobel của Google DeepMind. Trong một bài viết đăng hồi tháng 7, ông đề xuất Mỹ nên mô phỏng cơ quan quản lý ngành tài chính FINRA để xây dựng một "cơ quan tiêu chuẩn" AI mới, chuyên ứng phó các rủi ro AI như đe dọa an ninh mạng. Theo một quan chức chính phủ nắm rõ tình hình, Hassabis đã trình bày tóm tắt ý tưởng này với các quan chức Nhà Trắng trong mùa hè này. Google không phản hồi yêu cầu bình luận.

FINRA là một tổ chức thành viên phi lợi nhuận tư nhân hoạt động dưới sự giám sát của Ủy ban Chứng khoán và Giao dịch Mỹ (SEC), chịu trách nhiệm xây dựng và thực thi quy tắc cho hơn 3.000 công ty môi giới chứng khoán và 630.000 đại diện đã đăng ký. Kinh phí hoạt động của tổ chức này đến từ phí thành viên, và các thay đổi quy tắc phải được SEC xem xét.

Theo các quan chức Nhà Trắng, vào giữa tháng 8, các quan chức cấp cao của Nhà Trắng đã lần lượt thông báo trước về phương án cơ quan quản lý theo mô hình FINRA cho Trump và các công ty công nghệ lớn như Meta, OpenAI, Anthropic. Theo hình dung của Nhà Trắng, cơ quan này sẽ thẩm định và kiểm tra rủi ro các mô hình AI trước khi triển khai chính thức. Những người ủng hộ cho rằng mô hình này vừa có thể thu hút đủ nhân tài kỹ thuật để tiến hành kiểm tra, vừa thiết lập được tiêu chuẩn thống nhất để đánh giá các mô hình AI.

Sự phản đối của Zuckerberg: Hướng quản lý nên phù hợp với quan điểm của Trump

Zuckerberg không công khai phản đối mà chọn cách bày tỏ lập trường qua kênh riêng. Báo cáo dẫn lời một người am hiểu sự việc khác cho biết, Zuckerberg không yêu cầu Trump thay đổi lập trường, nhưng nói với ông rằng nếu sau này bổ nhiệm nhân sự cho cơ quan quản lý, nên chọn những người phù hợp với quan điểm AI của chính Trump — mà lập trường AI của Trump thường được giới bên ngoài nhìn nhận là thiên về quản lý nhẹ. Người này cũng tiết lộ cuộc gọi do Trump chủ động thực hiện.

Trong một bài viết công khai hồi tháng 8, Zuckerberg đã bày tỏ nghi ngại về việc chính phủ quản lý chặt chẽ. Ông cho rằng chính phủ và các doanh nghiệp AI nên hợp tác chặt chẽ, nhưng bất kỳ chính sách nào có thể trì hoãn việc phát hành mô hình — dù chỉ một tháng — đều sẽ "gây rủi ro lớn cho vị thế dẫn đầu của Mỹ so với Trung Quốc".

Người phát ngôn của Meta từ chối bình luận về vụ việc này.

Bất đồng nội bộ: Hai lộ trình chưa ngã ngũ

Cuộc gọi này phản ánh bất đồng sâu sắc trong nội bộ Nhà Trắng về lộ trình quản lý AI. Hiện các quan chức đang cân nhắc hai hướng: một là thành lập cơ quan quản lý ngành theo mô hình FINRA; hai là thành lập tổ chức ngành tự nguyện theo mô hình Hiệp hội Điện ảnh Mỹ (MPA) — phương án được David Sacks, cựu cố vấn AI và tiền mã hóa của Trump, ra sức thúc đẩy.

Sacks phản đối mạnh mẽ việc thành lập cơ quan quản lý của chính phủ, ví nó như "phiên bản AI của cơ quan đăng kiểm", nói rằng khi đó các mô hình sẽ "xếp hàng chờ thẩm định". Theo Politico, vào tháng 5 năm nay, Sacks chỉ bằng một cuộc điện thoại đã thuyết phục Trump hủy việc ký sắc lệnh hành pháp AI đầu tiên ngay trong ngày diễn ra lễ ký.

Trong chương trình podcast "All-In" phát sóng ngày 21 tháng 8, Sacks trình bày phương án mà ông đưa ra sau khi nhận được sự ủng hộ của Musk: mô phỏng Hiệp hội Điện ảnh để xây dựng hệ thống xếp hạng AI, cung cấp nhãn tự nguyện tương tự phân loại phim cho các mô hình AI. "Điều MPA đã làm năm đó là thúc đẩy các tiêu chuẩn, nhờ đó ngăn chặn sự can thiệp mạnh mẽ và xâm lấn hơn của chính phủ," ông nói. Musk không phản hồi yêu cầu bình luận.

Giới công nghiệp thận trọng, hướng đi chính sách vẫn chưa rõ

Trong số các doanh nghiệp AI lớn, hiện chưa có công ty nào công khai ủng hộ hay phản đối các phương án quản lý nói trên. Đồng sáng lập Anthropic Jack Clark từng đăng bài trên nền tảng X vào tháng 7 bày tỏ sự tán thành với ý tưởng liên quan, nhưng Anthropic từ chối bình luận khi được hỏi về lập trường chính thức; OpenAI và Google đều không phản hồi yêu cầu phỏng vấn.

Những người chỉ trích có lo ngại đối với mô hình theo kiểu FINRA, cho rằng một khi các tiêu chuẩn tự nguyện và yêu cầu kiểm tra trước khi ra mắt trở thành thông lệ, cuối cùng chúng có thể bị đưa vào quy định để cưỡng chế thực thi.

Cuộc tranh luận chính sách lần này diễn ra vào thời điểm then chốt khi năng lực AI đang tăng vọt nhanh chóng — các tác nhân AI đã có thể tự động duyệt web, điều khiển phần mềm, viết mã với sự giám sát hạn chế của con người, và đã xuất hiện tình trạng mất kiểm soát trong nhiều sự cố nổi tiếng. Trong tay các chủ thể thù địch, những hệ thống này còn có thể phát hiện lỗ hổng hoặc phát động tấn công mạng với tốc độ vượt xa các hệ thống phòng thủ hiện có.

Các cuộc gặp riêng giữa Trump và các lãnh đạo công nghệ đã trở thành một biến số không chính thức nhưng có sức nặng trong quá trình hoạch định chính sách AI của Nhà Trắng — nó có thể bất cứ lúc nào làm chậm lại hoặc đảo chiều các phương án được chuẩn bị kỹ lưỡng trong nội bộ Nhà Trắng, khiến một số quan chức cấp cao cảm thấy bị trói tay.