CEO Robinhood phân tích token hóa cổ phiếu: Đơn vị phát hành có quyền đồng ý không? Token hóa thay đổi thị trường tài chính toàn cầu ra sao?

Viết bởi: Vlad Tenev, CEO Robinhood

Biên dịch: Chopper, Foresight News

Tất cả chúng ta, dù ở bất cứ đâu, đều nên có khả năng tiếp cận các tài sản tài chính chất lượng cao. Tại Robinhood, chúng tôi luôn thúc đẩy tầm nhìn này được hiện thực hóa trên toàn cầu, bắt đầu từ cổ phiếu Mỹ.

Hơn hai tháng trước, chúng tôi đã ra mắt token cổ phiếu Robinhood trên Robinhood Chain, cho phép các nhà đầu tư ngoài Mỹ tiếp cận cổ phiếu Mỹ và ETF trên chuỗi. Khi đó chúng tôi không lường trước được sản phẩm này lại nhận được phản hồi mạnh mẽ đến vậy.

Khi quy mô áp dụng mở rộng, các câu hỏi mà mọi người quan tâm cũng có sự chuyển dịch thú vị: từ cấp độ cơ bản "chúng ta có thể phát triển loại sản phẩm này không, có ai muốn sử dụng không", dần chuyển sang các câu hỏi thiên về kỹ thuật hơn: kiến trúc sản phẩm phù hợp nên là gì? Doanh nghiệp có quyền phê duyệt hoặc phủ quyết việc token hóa cổ phiếu của chính mình không?

Khi thảo luận về lộ trình đưa cổ phiếu token hóa vào thị trường nội địa Mỹ, vấn đề này đặc biệt quan trọng, và tôi cũng đã từng viết bài về nó. Mặc dù lợi ích của token hóa ngày càng được người dùng và cơ quan quản lý nhận thức rõ ràng, chúng ta vẫn cần làm nhiều việc hơn để chứng minh giá trị của nó cho các đơn vị phát hành tài sản. Việc này vốn không khó thực hiện, vì token hóa có thể mở ra thị trường toàn cầu rộng lớn cho cổ phần của đơn vị phát hành, trong khi rủi ro tiềm ẩn lại tương đối hạn chế. Tuy nhiên, điều này đòi hỏi đơn vị phát hành phải có sự thích ứng nhất định, và nền tảng token hóa phải làm tốt công tác giáo dục thị trường.

Vấn đề quyền đồng ý của đơn vị phát hành rất đáng để thảo luận, nó chạm đến ranh giới giữa quyền của đơn vị phát hành và quyền của nhà đầu tư. Và câu trả lời phụ thuộc vào ba nguyên tắc:

• Quyền tài sản của nhà đầu tư: Cổ phần của công ty niêm yết là tài sản cá nhân có thể chuyển nhượng. Người nắm giữ cổ phiếu tự do lưu hành về nguyên tắc có quyền quyết định cách thức nắm giữ và định đoạt cổ phần của mình.
• Thẩm quyền của đơn vị phát hành: Doanh nghiệp kiểm soát các quyền gắn liền với chứng khoán do mình phát hành, nhưng không kiểm soát tất cả các sản phẩm tài chính mà người khác phát triển dựa trên chứng khoán đó. Chứng chỉ lưu ký Mỹ không bảo trợ (Unsponsored ADR), quyền chọn và các sản phẩm cấu trúc của bên thứ ba từ lâu đã thể hiện ranh giới quyền và trách nhiệm này.
• Tính trung lập về công nghệ: Việc có cần sự đồng ý của đơn vị phát hành hay không nên phụ thuộc vào các quyền và nghĩa vụ mà sản phẩm tạo ra, chứ không phải sản phẩm có sử dụng công nghệ blockchain hay không.

Bộ tiêu chí đánh giá này rất rõ ràng trong hai kịch bản cực đoan. Nếu một loại sản phẩm cố gắng thay đổi các quyền gắn liền với cổ phiếu cơ sở, thay thế sổ đăng ký cổ đông chính thức của doanh nghiệp, hoặc tạo thêm nghĩa vụ mới cho doanh nghiệp và đại lý chuyển nhượng của họ, thì bắt buộc phải có sự tham gia của đơn vị phát hành.

Nếu sản phẩm chỉ tạo ra một công cụ tài chính độc lập, nắm giữ hoặc liên kết với cổ phiếu tự do chuyển nhượng, và không làm thay đổi quyền, nghĩa vụ của đơn vị phát hành cũng như hồ sơ đăng ký cổ đông có thẩm quyền, thì không cần sự đồng ý của đơn vị phát hành.

Token hóa cổ phiếu có nhiều lộ trình thực hiện. Đơn vị phát hành có thể trực tiếp đưa cổ phần của mình lên chuỗi; trung gian có thể token hóa quyền sở hữu cổ phiếu cơ sở; bên thứ ba cũng có thể phát hành công cụ độc lập, lấy cổ phiếu làm tài sản đảm bảo hoặc liên kết với cổ phiếu. Câu trả lời cho vấn đề quyền đồng ý của đơn vị phát hành phụ thuộc vào kiến trúc thực tế được áp dụng.

Token cổ phiếu Robinhood áp dụng phương án thứ ba. Mục tiêu thiết kế sản phẩm của chúng tôi là mở rộng toàn cầu: bao phủ nhiều khu vực pháp lý, hàng nghìn cổ phiếu và ETF, trong tương lai mở rộng từ cổ phiếu đại chúng sang cổ phần tư nhân và các loại tài sản khác. Token cổ phiếu là công cụ tài chính được phát hành độc lập, được hỗ trợ bởi dự trữ đầy đủ 1:1 cổ phiếu cơ sở, mang lại cho người dùng khả năng tiếp cận lợi ích kinh tế, đồng thời không làm thay đổi cấu trúc cổ phần của đơn vị phát hành, cũng không thay đổi các quyền gắn liền với cổ phiếu.

Chúng tôi chọn kiến trúc này để token cổ phiếu có thể được quảng bá toàn cầu, mà không cần mỗi công ty cơ sở phải tái cấu trúc hệ thống của mình, hoặc kết nối riêng lẻ với sản phẩm. Như trước đây, trong tương lai khi hướng dẫn quản lý được cập nhật, chúng tôi cũng có thể điều chỉnh mô hình này.

Nhà đầu tư nên hiểu rõ tài sản mình nắm giữ, các quyền lợi tương ứng, và liệu đơn vị phát hành có tham gia hay không. Chúng tôi sẽ trình bày những thông tin này một cách rõ ràng nhất có thể thông qua bản cáo bạch, tài liệu công bố thông tin và giao diện sản phẩm.

Ở đây còn có một bài học lịch sử vĩ mô hơn để tham khảo.

Cuộc khủng hoảng chứng từ giấy vào cuối những năm 1960 đã khiến hệ thống thị trường dựa trên lưu thông chứng chỉ cổ phiếu vật lý trở nên quá tải. Giải pháp khi đó là đóng băng cổ phiếu và thanh toán sổ sách điện tử. Cơ chế này nâng cao đáng kể hiệu quả thị trường, đồng thời tạo ra hệ thống nắm giữ theo tên đường phố ngày nay, nơi quyền sở hữu đăng ký và quyền sở hữu thụ hưởng thực tế thường bị tách biệt qua nhiều lớp trung gian. (Ghi chú: Hệ thống nắm giữ theo tên đường phố là cơ chế lưu ký chứng khoán chủ đạo hiện nay của thị trường Mỹ, cổ phiếu được đăng ký thống nhất dưới tên của các công ty môi giới và tổ chức thanh toán bù trừ, nhà đầu tư thông thường chỉ hưởng quyền lợi kinh tế thực tế.)

Trong điều kiện công nghệ thời đó, đây là giải pháp tối ưu. Nhưng chúng ta không thể mặc định đây là điểm cuối của quá trình tiến hóa cơ chế thị trường.

Bài học từ lịch sử này là: cơ sở hạ tầng thị trường sẽ liên tục lặp lại theo công nghệ. Hệ thống được xây dựng để thích ứng với hạn chế của chứng chỉ giấy không nên trực tiếp quyết định các quy tắc vận hành quyền sở hữu tài sản trong thế giới trên chuỗi. Blockchain có thể giúp tài sản tài chính có khả năng di chuyển, minh bạch và lập trình cao hơn, và nhà đầu tư nên có nhiều lựa chọn hơn về cách nắm giữ và sử dụng tài sản.

Doanh nghiệp nên kiểm soát các quyền gắn liền với cổ phần của mình, nhưng không thể kiểm soát mọi mục đích sử dụng hợp pháp của cổ phiếu sau khi chúng đã thuộc về nhà đầu tư. Tài sản lên chuỗi không có nghĩa là đơn vị phát hành có được quyền phủ quyết mà họ vốn không có ngoài chuỗi. Đương nhiên, đơn vị phát hành cũng không thể chỉ vì chưa hiểu công nghệ mới này mà trực tiếp ngăn cản nhóm nhà đầu tư mới tham gia.