Giao dịch Spot là gì? Nên giao dịch Spot hay Futures?

 Spot là loại giao dịch cơ bản nhất trong thị trường tiền điện tử với khối lượng giao dịch hàng ngày dao động từ 200 – 400 tỷ USD. Nếu so sánh về khối lượng giao dịch, Spot chỉ bằng 10% của Futures, tuy nhiên, không thể nói giao dịch Spot đã lỗi thời và không còn thịnh hành. Trên thực tế, đây là loại giao dịch an toàn, dễ dàng thực hiện và thường được nhiều cá nhân, tổ chức áp dụng với tầm nhìn dài hạn .

Có thể nói, Spot và Futures đều là những hình thức đầu tư Crypto phổ biến, nhưng khác nhau ở bản chất và khẩu vị rủi ro. Nếu bạn muốn đầu tư với số vốn 10 triệu hay 100 triệu đồng nhưng băn khoăn không biết có nên mua Spot hay không thì hãy theo dõi bài viết sau. Chúng ta sẽ cùng định nghĩa rõ ràng giao dịch Spot, lợi ích – rủi ro của nó là gì, đồng thời so sánh chi tiết với Futures để bạn có thể đưa ra lựa chọn phù hợp nhất.

1. Giao dịch spot trong crypto là gì?

Spot (giao dịch giao ngay) trong thị trường crypto là hình thức mua hoặc bán tài sản số theo mức giá thị trường hiện tại. Sau khi giao dịch hoàn tất, nhà đầu tư sẽ trực tiếp sở hữu tài sản đó. Đồng coin sẽ được chuyển ngay vào ví và bạn toàn quyền nắm giữ, di chuyển hoặc bán lại khi muốn.

Khác với các sản phẩm phái sinh như Futures, Spot không liên quan đến hợp đồng, không có thời hạn hay đòn bẩy. Lợi nhuận hoặc thua lỗ hoàn toàn phụ thuộc vào biến động giá của tài sản mà bạn đang nắm giữ. Do đó, giao dịch spot được xem là hình thức đầu tư gốc rễ nhất trong crypto.

Đặc tính của giao dịch Spot:

• Sở hữu tài sản thật: Khi giao dịch spot, bạn thực sự nắm giữ coin. Điều này cho phép bạn rút tài sản về ví cá nhân, tham gia staking, lưu trữ dài hạn hoặc sử dụng cho các hoạt động on-chain khác.
• Không sử dụng đòn bẩy: Giao dịch spot chỉ dùng số vốn bạn có sẵn, không vay mượn từ sàn. Nhờ đó, rủi ro được kiểm soát tốt hơn và không xảy ra tình trạng cháy tài khoản.
• Không bị thanh lý: Dù thị trường biến động mạnh, sàn sẽ không bị tự động bán tài sản của bạn. Nhà đầu tư chỉ lỗ khi chủ động bán ở mức giá thấp hơn giá mua.
• Phù hợp với người mới và nhà đầu tư dài hạn: Spot dễ tiếp cận, ít áp lực tâm lý và đặc biệt phù hợp với chiến lược tích lũy tài sản trong trung và dài hạn.
• Lợi nhuận phụ thuộc vào xu hướng thị trường: Do không có đòn bẩy, lợi nhuận từ Spot thường tăng chậm hơn Futures, nhưng đổi lại là tính bền vững và an toàn cao hơn.

2. Cách thực hiện giao dịch Spot

🌸Bước 1: Hiểu rõ về các thuật ngữ liên quan đến giao dịch Spot

Trước khi bắt đầu giao dịch spot, việc đầu tiên bạn cần làm là nắm vững các thuật ngữ cốt lõi của thị trường. Nền tảng kiến thức này giúp bạn có khả năng đọc biểu đồ, đánh giá rủi ro và vào lệnh chính xác. Một số thuật ngữ cơ bản có thể kể đến như sau:

• Thanh khoản: Là khả năng dễ dàng mua bán một đồng coin. Bất cứ khi nào bạn cần mua hoặc bán, sẽ có người đáp ứng mà không ảnh hưởng nhiều đến giá gọi là thanh khoản tốt. Ngược lại, thanh khoản yếu có ám chỉ việc có ít giao dịch mua bán trên thị trường.
• Khối lượng giao dịch: Là tổng giá trị giao dịch của đồng coin trong một khoảng thời gian nhất định như 1H, 4h hoặc 1D. Khối lượng cao cho thấy coin đang được mua bán, dòng tiền vào mạnh. Giá thường phản ánh đúng cung – cầu thị trường.
• Vốn hóa thị trường: Được tính bằng giá coin nhân với tổng cung lưu hành. Các đồng coin vốn hóa lớn thường ổn định hơn, trong khi coin vốn hóa nhỏ thường có giá dễ bị biến động.
• Lệnh thị trường (Market Order): Là lệnh mua hoặc bán ngay lập tức theo thị trường. Giá sẽ khớp ngay với mức giá thị trường gần nhất khi bạn đặt lệnh.
• Lệnh giới hạn (Limit order): Là lệnh mua hoặc bán được đặt theo mức giá mong muốn. Lệnh sẽ chỉ khớp khi giá chạm mức đó. 

Lưu ý: Đối với giao dịch Futures, bạn cũng cần hiểu rõ khái niệm bên trên. Ngoài ra, còn một số thuật ngữ phức tạo hơn đòn bẩy, ký quỹ, phí funding…

🌸Bước 2: Chọn sàn giao dịch và đăng ký tài khoản

Sau khi đã hiểu thuật ngữ cơ bản, bước quan trọng tiếp theo là lựa chọn một sàn giao dịch tiền ảo uy tín, ví dụ như BTCC. Các sàn uy tín thường có thanh khoản cao, phí giao dịch hợp lý, giao diện dễ sử dụng và mức độ bảo mật cao.

Quá trình đăng ký tài khoản cũng thường rất đơn giản. Bạn chỉ cần email hoặc số điện thoại, xác minh danh tính bằng CCCD hoặc hộ chiếu là đã có thể giao dịch ngay. 

🌸Bước 3: Chọn đồng coin tiềm năng

Với giao dịch spot, bạn nên ưu tiên sàn hỗ trợ nhiều cặp giao dịch và cho phép rút tài sản về ví cá nhân dễ dàng. Việc sàn có nhiều cặp giao dịch cũng giúp bạn có nhiều lựa chọn hơn. Ngoài ra, bạn cũng nên chú ý đến một vài tiêu chí cơ bản để lựa chọn được đồng coin phù hợp.

Tiêu chí	Ý nghĩa
Vốn hóa	Các đồng coin vốn hóa lớn và vừa thường ổn định hơn, ít bị thao túng giá và thích hợp nắm giữ dài hạn. Nếu bạn ưu tiên an toàn, thì nên chọn các coin vốn hóa lớn
Thanh khoản và khối lượng giao dịch	Thanh khoản tốt giúp bạn vào và thoát lệnh dễ dàng, hạn chế trượt giá và tránh kẹt hàng khi thị trường giảm sâu
Ứng dụng thực tế	Ứng dụng thực tế sẽ giúp giữ án phát triển bền vững hơn, ít phụ thuộc vào tin đồn và chu kỳ đầu cơ ngắn hạn
Đội ngũ phát triển và độ minh bạch	Đội ngũ mạnh và minh bạch giúp dự án duy trì phát triển lâu dài, giảm rủi ro bị rug pull.
Hệ sinh thái và cộng đồng	Hệ sinh thái càng lớn, nhu cầu sử dụng token càng cao, từ đó hỗ trợ giá trong trung và dài hạn.
Tokenomics	Tokenomics xấu có thể tạo áp lực bán lớn ở thời điểm mở khóa token và khiến giá giảm mạnh
Lịch sử giá và chu kỳ thị trường	Với giao dịch spot, việc mua ở vùng giá hợp lý giúp bạn chịu đựng tốt hơn trước các biến động thị trường và dễ nắm giữ được dài hạn.
Niêm yết trên sàn uy tín	Sàn lớn giúp đảm bảo thanh khoản, giảm rủi ro thao túng và tạo điều kiện thu hút dòng tiền mới.

🌸Bước 4: Đặt lệnh spot

Khi đã chọn được đồng coin phù hợp, bạn có thể vào lệnh mua một cách vô cùng đơn giản. Lệnh market giúp mua nhanh và đơn giản, trong khi lệnh limit phù hợp khi bạn đã có mức giá mục tiêu rõ ràng.

Một nguyên tắc quan trọng trong giao dịch spot là không mua bằng một lệnh duy nhất. Bạn nên chia vốn thành nhiều phần để mua theo từng mức giá giúp giảm rủi ro và tối ưu giá vốn trung bình.

🌸Bước 5: Tính lợi nhuận và chi phí

Đối với giao dịch Spot, bạn sẽ mất phí mỗi khi khớp lệnh mua hoặc bán. Mức phí này sẽ dao động trong khoảng từ 0,02 đến 0,05%, tuy từng sàn và cấp độ VIP. Để tính toán lợi nhuận, bạn chỉ cần lấy giá bán trừ đi giá mua, và nhân với số lượng coin nắm giữ là có thể ra được con số chính xác. Ưu điểm của spot là không có phí funding và không bị thanh lý, do đó, việc tính toán lợi nhuận và kiểm soát rủi ro trở nên dễ dàng hơn, đặc biệt với nhà đầu tư mới hoặc người đầu tư dài hạn.

3. So sánh giao dịch Spot và Futures

Spot hoặc Futures là hai sản phẩm với nhiều đặc tính khác nhau. Ví dụ, Spot cho phép bạn sở hữu tài sản thực, trong khi Futures chỉ quan tâm đến giá tương lai để ăn chênh lệch. Ngoài ra, so với Spot, Futures hoàn toàn vượt trội hơn về mặt công cụ và mục đích sử dụng. Nhà đầu tư có thể kiếm lợi nhuận khi cả giá tăng lẫn giảm và dùng nó để phòng hộ rủi ro. Để nắm rõ hơn về sự khác biệt giữa Spot và Futures, hãy theo dõi bảng sau.

Tiêu chí	Spot	Futures (vĩnh cửu)
Thời hạn	Có thể nắm giữ vô thời hạn	Không có ngày đáo hạn, có thể giữ vị thế lâu dài
Quyền sở hữu tài sản	Sở hữu tài sản thật	Không sở hữu coin, chỉ là vị thế Long hoặc Short
Phí Funding	Không có	Có phí funding
Đòn bẩy	Không	Đòn bẩy cao (lên đến x500 tùy sàn)
Thanh khoản thị trường	Phụ thuộc từng coin, thường thấp hơn futures	Rất cao, thường cao hơn spot
Rủi ro thanh lý	Không bị thanh lý	Rủi ro thanh lý cao nếu đòn bẩy lớn
Chi phí giao dịch	Chủ yếu là phí mua/bán	Phí giao dịch và phí funding định kỳ
Mức độ phức tạp	Đơn giản, dễ hiểu	Phức tạp, cần quản trị vốn và rủi ro tốt
Áp lực tâm lý khi giao dịch	Thấp, không cần theo dõi liên tục	Cao, biến động nhanh, dễ cháy tài khoản
Mục đích sử dụng chính	Đầu tư, tích lũy, nắm giữ dài hạn	Trading ngắn hạn, lướt sóng, hedging
Phù hợp với ai	Người mới, nhà đầu tư dài hạn	Trader có kinh nghiệm, chấp nhận rủi ro cao

⇒ Khi đặt lên bàn cân so sánh, chúng ta không thể kết luận Spot và Futures tốt hơn. Mỗi loại hình đầu tư lại phù hợp với một giai đoạn và nhóm nhà đầu tư khác nhau. Bạn có thể kết hợp cả hai để nắm bắt được thị trường và tối ưu lợi nhuận.

Với người mới, Spot nên là lựa chọn nên ưu tiên. Giao dịch Spot giúp bạn làm quen với cách vận hành của thị trường, hiểu được biến động giá, tâm lý cung – cầu và cách quản lý vốn cơ bản mà không chịu áp lực thanh lý. Khi đầu tư spot, bạn sở hữu tài sản thật, có thể nắm giữ dài hạn và không phải ra quyết định vội vàng trong những thời điểm biến động mạnh. Đây là nền tảng cần thiết trước khi nghĩ đến các công cụ phái sinh phức tạp hơn.

Spot cũng là lựa chọn phù hợp khi bạn có tầm nhìn trung và dài hạn, muốn tích lũy các đồng coin có nền tảng tốt, hoặc khi thị trường đang trong giai đoạn điều chỉnh. Trong những thời điểm này, việc mua và nắm giữ giúp giảm rủi ro và tối ưu giá vốn, thay vì cố gắng kiếm lợi nhuận ngắn hạn từ các con sóng nhỏ.

Ngược lại, futures chỉ nên được cân nhắc khi bạn đã có kiến thức, kinh nghiệm và kỷ luật giao dịch vững vàng. Futures phù hợp với những người muốn tận dụng biến động giá trong ngắn hạn, có khả năng quản trị rủi ro tốt và chấp nhận lợi nhuận cao rủi ro cao. Futures cũng thường được sử dụng khi thị trường đi ngang hoặc giảm. Lúc này, việc nắm giữ spot sẽ trở nên kém hiệu quả, ngược lại, việc bán khống hoặc áp dụng đòn bẩy sẽ tạo ra nhiều cơ hội kiếm lợi nhuận.

BTCUSDT--Giá--Thay đổi 24 giờGiao dịchETHUSDT--Giá--Thay đổi 24 giờGiao dịchSOLUSDT--Giá--Thay đổi 24 giờGiao dịchDOGEUSDT--Giá--Thay đổi 24 giờGiao dịchXRPUSDT--Giá--Thay đổi 24 giờGiao dịch

4. Những rủi ro cần lưu ý khi giao dịch Spot

Dù được xem là hình thức đầu tư đơn giản và an toàn hơn so với futures, giao dịch spot vẫn tiềm ẩn nhiều rủi ro mà nhà đầu tư không nên xem nhẹ, đặc biệt khi thị trường biến động mạnh và chịu ảnh hưởng lớn từ tâm lý đám đông.

🌱Biến động giá mạnh: Thị trường crypto nổi tiếng với sự biến động cực cao trong thời gian ngắn. Lịch sử đã chứng minh, ngay cả Bitcoin với vốn hóa lớn nhất thị trường cũng có thể giảm đến 50% giá trị chỉ trong một ngày. Nếu bạn đầu tư với số vốn lớn, sự thua lỗ này có thể tạo ra cú sốc tâm lý.

🌱Chọn sai đồng coin: Thị trường crypto hiện đang có hàng triệu đồng coin lưu hành. Thực tế là ai cũng có thể tạo ra đồng coin cho riêng mình một cách dễ dàng. Rất nhiều đồng coin có thể giảm 50%, thậm chí là 99% giá trị sau nhiều tháng hoặc nhiều năm do thiếu đi sự đầu tư của đội ngũ phát triển dự án. Do đó, việc chọn ra đồng coin có khả năng tăng trưởng để mua Spot là việc làm đòi hỏi kinh nghiệm và cả may mắn. 

🌱Thiếu thanh khoản: Một số đồng coin có khối lượng giao dịch thấp nên việc mua bán trở nên vô cùng khó khăn. Điều này đặc biệt nguy hiểm trong những giai đoạn thị trường tiêu cực và nhiều người đồng loạt bán ra để tháo chạy.

🌱Rủi ro về quy định quản lý: Đây không phải là vấn đề của Spot nói chung mà toàn bộ ngành crypto. Do hiện vẫn thiếu quy định so với tài chính truyền thống, người tham gia vào thị trường crypto phải đối mặt với rủi ro sàn giao dịch không uy tín, thao túng giá, cũng như nỗ lực hạn chế giao dịch ở một số quốc gia khiến thị trường giảm mạnh.

5. Các chiến thuật cần biết khi giao dịch Spot

Dù cách thức đầu tư đơn giản nhưng để có thể giao dịch Spot hiệu quả, bạn cần phải trang bị đầy đủ kiến thức và có chiến thuật đầu tư rõ ràng. Đây là nền tảng để bạn kiểm soát rủi ro tốt, tối ưu lợi nhuận và tránh các sai lầm phổ biến.

🔥Mua và nắm giữ: Chiến thuật này có nghĩa là bạn sẽ mua và nắm giữ đồng coin trong dài hạn, bỏ qua các biến động ngắn hạn. Nó phù hợp với những người không có nhiều thời gian và kinh nghiệm giao dịch thường xuyên. Tuy nhiên, yếu tố quan trọng để thành công đó là bạn cần chọn đúng đồng coin có khả năng tồn tại và tăng trưởng trong dài hạn, ví dụ như BTC, ETH hay BNB.

🔥Chia vốn và trung bình giá: Không ai biết được đâu là đỉnh hay đáy của thị trường. Do đó, để có được vị thế tốt, bạn nên chia vốn ra để mua thành nhiều lần. Cách làm này giảm rủi ro mua đúng đỉnh và hạn chế được những biến động mạnh đối với tài khoản. Nó đặc biệt hiệu quả đối với những tài sản có xu hướng tăng dài hạn như Bitcoin.

🔥Mua khi điều chỉnh: Thay vì chạy theo sự FOMO lúc giá tăng mạnh, việc mua Spot khi thị trường điều chỉnh sẽ giúp bạn có được mức giá chiết khấu tốt. Tuy nhiên, cần lưu ý chọn mua ở các vùng hỗ trợ cứng để có xác suất thành công cao hơn. Bạn cũng nên biết phân tích kỹ thuật để tìm ra những điểm mua hợp lý nhất.

🔥Chốt lời từng phần: Nếu như bạn đã chia vốn ra mua theo từng phần thì cũng có thể làm tương tự khi chốt lời. Việc lợi nhuận hóa từng phần giúp bạn giảm áp lực tâm lý nếu thị trường đảo chiều bất ngờ. Chiến thuật này giúp bạn không bao giờ lo chốt lời hết ở mức giá không tối ưu. 

🔥Phân bổ danh mục đa dạng: Thay vì bỏ trứng vào một giỏ, hãy phân bổ vốn để đầu tư vào một vài đồng coin khác nhau. Bạn có thể chia danh mục theo các đồng vốn hóa lớn, trung bình và nhỏ. Vốn hóa lớn sẽ được phân bổ nhiều nhất, sau đó đến trung bình và nhỏ. Điều này đảm bảo an toàn cho tài khoản nhưng cũng không bị bỏ lỡ mất cơ hội thị trường.

🔥Đặt Stop-Loss: Ngay cả với giao dịch Spot, bạn cũng cần có Stop-Loss. Nếu đã chọn sai đồng coin để mua Spot, hãy thừa nhận điều này và cắt lỗ để bảo toàn tài khoản. Nếu mua phải đồng coin lừa đảo hoặc dự án bơm – xả thiếu ứng dụng thực tế, khả năng mất đến 99% giá trị là rất cao.

6. Những câu hỏi thường gặp

Giao dịch Spot có mất phí không?

Giao dịch Spot mất phí giao dịch khi mua và bán đồng coin đó. Ngoài ra, bạn sẽ không mất bất kỳ chi phí nào khác. Chi phí cho mỗi giao dịch mua bán khoảng 0.02 đến 0.05%.

Giao dịch Spot có bị thanh lý không?

Bản chất Spot là bạn mua và nắm giữ tài sản thật, do đó, nó không thể bị thanh lý. Tuy nhiên, nếu mua sai đồng coin và sai thời điểm, việc mất đến 80 – 90% giá trị tài sản là điều thường thấy trong thị trường crypto.

Người mới nên giao dịch Spot hay Futures?

Spot có cơ chế giao dịch đơn giản hơn nhiều so với Futures. Do đó, người mới nên làm quen với Spot trước khi có ý định thử sức với giao dịch Futures.

Nên giao dịch spot ở sàn giao dịch nào?

Bạn nên ưu tiên lựa chọn các sàn giao dịch lớn và có uy tín lâu năm như BTCC, Binance, Bybit để giao dịch Spot. Các sàn này có lợi thế về thanh khoản, bảo mật cao và hỗ trợ người dùng tốt.

Giao dịch spot có đòn bẩy không?

Bản chất Spot là mua bằng tiền thịt 100% mà không vay mượn từ sàn, do đó, sàn sẽ không có lựa chọn đòn bẩy cho những ai muốn giao dịch Spot.

Nên mua Spot và nắm giữ lâu dài hay thường xuyên giao dịch để tối ưu?

Bạn nên chia vốn ra để áp dụng cả hai. Ví dụ, 80% mua và nắm giữ lâu dài. Phần 20% còn lại có thể mua đi bán lại thường xuyên để tối ưu giá vốn và dự phòng những lúc thị trường giảm sâu.