Canh bạc vốn AI của Mỹ đặt cược vào số phận đồng USD

Deutsche Bank nhận định, Mỹ đang đặt cược vào AI với quy mô chưa từng có, đồng thời việc token hóa tài sản blockchain đang định hình lại khả năng tiếp cận toàn cầu của đồng USD. Nhưng cái giá phải trả là đồng USD đang chuyển từ nơi trú ẩn an toàn truyền thống thành một canh bạc AI rủi ro cao – một khi mô hình kinh doanh bị bác bỏ, dòng vốn tháo chạy sẽ bùng phát ngay lập tức, tác động trực tiếp đến đồng USD, và việc token hóa khi thuận gió sẽ đẩy nhanh dòng vốn đổ vào, đồng nghĩa khi ngược gió sẽ đẩy nhanh dòng vốn tháo chạy.

Mỹ đang huy động vốn với quy mô chưa từng có, gắn chặt cuộc đua AI với vị thế bá chủ của đồng USD. Logic của canh bạc này rõ ràng và quyết liệt: dùng sự mở cửa toàn diện của thị trường vốn để tiếp máu cho hạ tầng AI, dùng công nghệ blockchain để định hình lại khả năng tiếp cận toàn cầu của tài sản USD, rồi dùng vị thế dẫn đầu AI để củng cố vị thế đồng USD. Nhưng tính dễ tổn thương nội tại của mô hình này cũng hiển hiện rõ ràng – đồng USD đang trở nên giống một cổ phiếu rủi ro cao hơn là một nơi trú ẩn an toàn theo nghĩa truyền thống.

Theo Zhuifeng Trading Desk, báo cáo chuyên đề ngoại hối ngày 3 tháng 9 của Deutsche Bank, các doanh nghiệp Mỹ năm nay dự kiến chi khoảng 800 tỷ USD cho chi tiêu vốn AI, đầu tư mạo hiểm AI năm nay đã huy động hơn 400 tỷ USD, chỉ riêng hai phòng thí nghiệm AI lớn nhất có tổng quy mô huy động gần 2.170 tỷ USD, định giá đều tiến sát 1 nghìn tỷ USD. Cùng lúc, quy mô huy động vốn qua thị trường tín dụng hạng đầu tư của các doanh nghiệp công nghệ hyperscale như Google, Meta, Amazon, Oracle trong năm nay đã gấp khoảng mười lần mức trung bình hàng năm giai đoạn 2020–2024.

Tác động của cuộc huy động vốn này đã truyền thẳng đến rủi ro cấu trúc của đồng USD. Khi nguồn tài trợ của Mỹ chuyển từ vốn dài hạn chính thức sang vốn công nghệ tư nhân ngắn hạn, mối tương quan giữa đồng USD và thị trường chứng khoán đang tăng lên, thuộc tính phòng ngừa rủi ro truyền thống của nó đang suy yếu. Một khi mô hình kinh doanh AI bị bác bỏ, hoặc Mỹ tụt hậu trong cuộc đua AI, đồng USD sẽ đối mặt áp lực giảm giá nghiêm trọng.

Dòng vốn ồ ạt đổ vào: ba kênh tài trợ đồng loạt mở van

Mỹ đang đồng thời huy động vốn quy mô lớn qua ba kênh: vốn cổ phần tư nhân, nợ công khai và thị trường chứng khoán.

Ở thị trường tư nhân, đầu tư mạo hiểm AI năm nay huy động hơn 400 tỷ USD, trong đó hơn 90% các thương vụ lớn nhất tập trung tại Mỹ, tốc độ tăng trưởng hàng năm gấp ba lần năm ngoái. Ở thị trường nợ, các doanh nghiệp công nghệ hyperscale buộc phải lần đầu chuyển mạnh sang huy động qua trái phiếu – quy mô huy động qua thị trường tín dụng hạng đầu tư của Google, Meta, Oracle, Amazon trong năm nay gấp khoảng mười lần mức trung bình hàng năm giai đoạn 2020–2024. Ở thị trường chứng khoán công khai, Google vào tháng 6 năm 2026 đã hoàn tất đợt phát hành thêm cổ phiếu lần đầu kể từ IPO năm 2004, huy động 85 tỷ USD; SpaceX hoàn tất đợt niêm yết cổ phiếu mới lớn nhất lịch sử với giá trị vốn hóa gần 2 nghìn tỷ USD.

Bối cảnh của làn sóng huy động vốn này là thâm hụt kép ngày càng mở rộng của Mỹ – thâm hụt tài khóa vượt 6% GDP, thâm hụt tài khoản vãng lai gần 4% GDP. Trong bối cảnh thiếu tiết kiệm tài khóa trong nước, nhu cầu gia tăng của chi tiêu vốn AI phải dựa vào nguồn vốn nước ngoài bù đắp. Dữ liệu của Deutsche Bank cho thấy, quý II năm 2026, Mỹ thu hút hơn 400 tỷ USD vốn cổ phần nước ngoài trong một quý, vượt xa mọi quý trong lịch sử, và đã vượt xa dòng vốn nợ – vốn từ lâu là nguồn tài trợ chính cho tài khoản vốn của Mỹ.

Đáng chú ý, ý định phân bổ dài hạn của khu vực công nước ngoài đối với trái phiếu chính phủ Mỹ đang giảm do rạn nứt địa chính trị, nhưng sức hấp dẫn của tài sản công nghệ đang bù đắp khoảng trống này từ các kênh tư nhân như nhà đầu tư bán lẻ. SpaceX được cho là đã dành khoảng 30% cổ phần cho nhà đầu tư bán lẻ trong IPO, gấp hơn ba lần so với IPO truyền thống, phản ánh nhận thức tỉnh táo của doanh nghiệp Mỹ về sự chuyển dịch cấu trúc tài trợ.

Token hóa tài sản: điểm tựa công nghệ tiếp theo của vị thế bá chủ USD

Song song với huy động vốn quy mô lớn, Mỹ đang triển khai công nghệ blockchain như hạ tầng thu hút vốn toàn cầu, thúc đẩy token hóa tài sản từ khái niệm thành hiện thực.

Token hóa tài sản là việc chuyển quyền sở hữu các tài sản tài chính như cổ phiếu, trái phiếu, bất động sản thành token kỹ thuật số ghi trên blockchain. Tổ chức Lưu ký và Thanh toán Chứng khoán Mỹ (DTCC) hiện lưu ký khoảng 115 nghìn tỷ USD tài sản Mỹ, đã hoàn tất token hóa lô tài sản đầu tiên vào tháng 7 năm 2026 và dùng cho giao dịch thực tế, với 40 tổ chức tài chính tham gia, bao gồm thử nghiệm token hóa ETF S&P 500 (SPY), và thử nghiệm của JPMorgan dùng tài sản token hóa để đáp ứng yêu cầu ký quỹ của Sở Giao dịch Hàng hóa Chicago. DTCC dự kiến chính thức ra mắt dịch vụ token hóa vào tháng 10 năm 2026.

Về mặt quản lý, Ủy ban Chứng khoán và Giao dịch Mỹ (SEC) vào tháng 12 năm 2025 đã gửi thư miễn trừ (no-action letter) cho DTCC, xác nhận cùng một chứng khoán có thể giao dịch song song trên cả hai hệ thống truyền thống và on-chain, với cùng mức bảo vệ nhà đầu tư và quyền sở hữu. Phán quyết tiếp theo vào tháng 1 năm 2026 làm rõ thêm rằng định dạng phát hành hoặc cách thức nắm giữ chứng khoán không ảnh hưởng đến việc áp dụng luật chứng khoán liên bang. Điều này cung cấp sự hậu thuẫn pháp lý đầy đủ cho token hóa.

Về mặt sàn giao dịch, NYSE đang hợp tác với Securitize phát triển nền tảng số mới, mục tiêu đạt giao dịch 24/7, thanh toán tức thời, giao dịch cổ phiếu phân mảnh và thanh toán bằng stablecoin; Nasdaq công bố "thiết kế token vốn cổ phần", dự kiến đạt năng lực token hóa hoàn chỉnh vào năm 2027, và đã công bố sẽ ra mắt giao dịch 23 giờ/5 ngày trước cuối năm 2025.

Deutsche Bank cho rằng, ý nghĩa chiến lược của token hóa đối với đồng USD nằm ở chỗ: một mặt, tài sản token hóa có tính thanh khoản thế chấp cao hơn, có thể nâng cao hiệu quả sử dụng vốn, tăng sức hấp dẫn của tài sản Mỹ đối với nhà đầu tư toàn cầu; mặt khác, nếu cổ phiếu và trái phiếu Mỹ đạt thanh toán tức thời 24/7, sẽ giảm đáng kể ngưỡng gia nhập của nhà đầu tư bán lẻ toàn cầu, mở rộng hơn nữa cơ sở nhu cầu đối với tài sản USD. Trường hợp Hàn Quốc cung cấp tham chiếu – Hàn Quốc chỉ chiếm khoảng 2% GDP danh nghĩa toàn cầu, nhưng đóng góp khoảng 10% trong 740 tỷ USD vốn ngoại đổ vào thị trường chứng khoán Mỹ năm ngoái, một phần nhờ Hàn Quốc sớm mở giao dịch phân mảnh cổ phiếu nước ngoài.

Hiện tại, quy mô tài sản thế giới thực đã token hóa toàn cầu khoảng 40 tỷ USD, so với tổng tài sản hơn 100 nghìn tỷ USD của Mỹ, không gian tăng trưởng vô cùng rộng lớn. Thị trường dự báo, đến thập niên 2030, quy mô tài sản token hóa có thể đạt 2 nghìn tỷ đến 30 nghìn tỷ USD.

Bản đồ rủi ro mới của đồng USD: từ tài sản trú ẩn an toàn đến canh bạc AI

Canh bạc kép về vốn và công nghệ này đang định hình lại thuộc tính rủi ro của đồng USD.

Deutsche Bank chỉ ra, Mỹ đang trải qua một sự chuyển dịch căn bản về cấu trúc tài trợ: từ dòng vốn dài hạn do khu vực chính thức dẫn dắt, mang tính địa chính trị, sang dòng vốn ngắn hạn do khu vực tư nhân dẫn dắt, mang tính lợi nhuận công nghệ. Sự chuyển dịch này khiến mối tương quan giữa đồng USD và thị trường chứng khoán tăng đáng kể, thuộc tính lịch sử là công cụ phòng ngừa rủi ro cổ phiếu của nó đang suy yếu.

Logic này có nghĩa là số phận đồng USD gắn chặt với thắng bại của cuộc đua AI. Nếu chi tiêu vốn AI cuối cùng được chứng minh thiếu hiệu quả kinh tế, hoặc Mỹ mất vị trí dẫn đầu trong cạnh tranh công nghệ, việc rút lui ồ ạt của vốn tư nhân sẽ tác động trực tiếp đến đồng USD.

Đồng thời, token hóa vừa hạ thấp ngưỡng dòng vốn chảy vào, vừa hạ thấp ma sát dòng vốn chảy ra ở mức độ tương đương. Sự gia tăng thanh khoản vốn là con dao hai lưỡi – nó vừa có thể đẩy nhanh dòng vốn đổ vào khi thuận gió, vừa có thể đẩy nhanh dòng vốn tháo chạy khi ngược gió.

Từ góc nhìn vĩ mô hơn, Deutsche Bank cho rằng, Mỹ đang dùng mô hình "thị trường mở + công nghệ đóng" để tham gia cuộc đua AI: thông qua mở cửa toàn diện thị trường vốn để thu hút vốn toàn cầu, đồng thời giữ trọng số mô hình AI không công khai để duy trì quyền định giá của doanh nghiệp và lợi nhuận cổ đông. Tiền đề cốt lõi của mô hình này là: doanh nghiệp AI Mỹ có thể duy trì vị thế dẫn đầu công nghệ liên tục, và chuyển hóa thành khả năng sinh lời bền vững.

Bản thân mô hình chủ nghĩa tư bản đối mặt bài kiểm tra áp lực

Deutsche Bank trong báo cáo đặt ra một mệnh đề sâu hơn: cuộc đua AI không chỉ là cuộc tranh giành công nghệ, mà còn là cuộc tranh giành mô hình kinh tế, và bản thân mô hình chủ nghĩa tư bản cổ phần của Mỹ đang đối mặt bài kiểm tra áp lực.

Logic nội tại của mô hình Mỹ là: mở cửa thị trường vốn thu hút vốn toàn cầu → đầu tư vốn quy mô lớn thúc đẩy đổi mới công nghệ → vị thế dẫn đầu công nghệ hỗ trợ quyền định giá của doanh nghiệp → lợi nhuận cao thu hút thêm dòng vốn đổ vào. Sự vận hành của vòng tuần hoàn tích cực này phụ thuộc vào việc doanh nghiệp AI có thể thu phí đăng ký cao từ người dùng toàn cầu, và biến sở hữu trí tuệ ở thị trường quốc tế thành tiền.

Tuy nhiên, vòng tuần hoàn này tồn tại điểm yếu rõ ràng. Nếu mô hình kinh doanh AI không tạo ra đủ lợi nhuận kinh tế, hoặc quyền định giá của doanh nghiệp Mỹ bị xói mòn, lợi nhuận doanh nghiệp sẽ chịu áp lực, từ đó lay chuyển logic cốt lõi thu hút vốn ngoại, và làm trầm trọng thêm áp lực thâm hụt tài khóa vốn đã cao.

Deutsche Bank cũng chỉ ra, dòng doanh thu AI có triển vọng cải thiện tài khoản vãng lai của Mỹ khoảng 1 điểm phần trăm trong thập kỷ tới thông qua tăng xuất khẩu dịch vụ, nhưng triển vọng này phụ thuộc rất lớn vào việc doanh nghiệp AI Mỹ có thể duy trì quyền định giá và thành công trong việc kiếm tiền từ nhóm người dùng quốc tế.

Báo cáo cuối cùng định tính cuộc đua này là bài kiểm tra tối hậu đối với tín điều cốt lõi của Mỹ rằng "thị trường vốn tự do và mở cửa luôn tạo ra đổi mới tối ưu". Kết quả của cuộc đua AI, ở mức độ đáng kể, sẽ quyết định liệu tín điều này có còn đứng vững, và liệu vị thế trung tâm vốn toàn cầu của đồng USD có thể tiếp tục.