Bài toán khó của Trump? Lợi suất trái phiếu Mỹ tiến sát 5%, tác động thế nào đến chứng khoán Mỹ, vàng và tài sản số?

Đợt biến động thị trường lần này, nhân vật chính thực sự không phải là một cổ phiếu nào đó, cũng không phải một ngành nào đó, mà là lợi suất trái phiếu Mỹ đang tiến sát trở lại ngưỡng quan trọng.

Ngày 1 tháng 9, dữ liệu thị trường của BiyaPay cho thấy, ba chỉ số chứng khoán Mỹ tiếp tục suy yếu. Chỉ số Dow Jones giảm 0,8%, S&P 500 giảm 0,7%, Nasdaq giảm 1%, các chỉ số chính ghi nhận phiên giảm thứ ba liên tiếp. Cùng lúc đó, lợi suất trái phiếu Mỹ kỳ hạn 10 năm tăng lên khoảng 4,79%, lợi suất trái phiếu Mỹ kỳ hạn 30 năm cũng tiến gần 5,3%. Giá dầu tăng, lo ngại lạm phát, cuộc họp tháng 9 của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ đang đến gần, cộng thêm áp lực tài khóa của Mỹ, nhiều yếu tố chồng chéo khiến thị trường bắt đầu tính toán lại.

Vì sao lợi suất trái phiếu Mỹ lại quan trọng đến vậy?

Bởi vì đây là một trong những tham chiếu cốt lõi nhất trong việc định giá tài sản toàn cầu. Một khi lãi suất tăng, cổ phiếu, vàng, tài sản số đều bị đưa vào cùng một bảng để so sánh lại. Chứng khoán Mỹ phải xem định giá còn trụ được hay không, vàng phải xem lãi suất thực và đồng USD diễn biến ra sao, còn các tài sản số như Bitcoin, Ethereum thì phụ thuộc nhiều hơn vào thanh khoản và khẩu vị rủi ro.

Đây cũng là lý do vì sao việc lợi suất trái phiếu Mỹ tiến sát 5% không thể chỉ xem là biến động riêng của thị trường trái phiếu.

Trái phiếu Mỹ biến động, chứng khoán Mỹ căng thẳng, đây không phải câu chuyện mới. Nhưng lần này, áp lực không chỉ đến từ Fed, mà còn từ giá dầu, thâm hụt ngân sách, nhịp độ chính sách của chính quyền Trump, và nhu cầu tài trợ từ chi tiêu vốn cho AI. Điều thị trường thực sự lo ngại không phải là biến động trong một ngày, mà là môi trường lãi suất cao có thể kéo dài hơn dự kiến.

Khi mối liên hệ giữa các tài sản này ngày càng chặt chẽ, chỉ nhìn vào một thị trường riêng lẻ sẽ dễ bỏ sót tín hiệu. Ví dụ, trong ứng dụng BiyaPay, có thể theo dõi đồng thời biến động giá của chứng khoán Mỹ, chứng khoán Hồng Kông, BTC, ETH và các tài sản khác. BiyaPay là nền tảng phân bổ tài sản toàn cầu một cửa, bao phủ nhiều kịch bản tài sản như tài sản số, chứng khoán Mỹ, chứng khoán Hồng Kông và trao đổi tiền pháp định, phù hợp hơn để quan sát biến động giá và sự chuyển dịch khẩu vị rủi ro giữa các thị trường khác nhau.

Đối với loại thị trường biến động mạnh này, điều thực sự quan trọng không phải là nhìn chằm chằm vào một mức giá nào đó, mà là nhận ra giữa trái phiếu Mỹ, đồng USD, cổ phiếu công nghệ, vàng và tài sản số, bên nào phản ứng trước, bên nào theo sau. Như vậy khi nhìn lại biến động của chứng khoán Mỹ, vàng hay tài sản số, logic sẽ rõ ràng hơn nhiều.

Trái phiếu Mỹ tiến sát 5%, thị trường lo không chỉ lãi suất

Lợi suất trái phiếu Mỹ kỳ hạn 10 năm gần 4,8%, lợi suất trái phiếu Mỹ kỳ hạn 30 năm gần 5,3%, hai con số này đặt cạnh nhau phản ánh không chỉ kỳ vọng tăng lãi suất ngắn hạn đơn thuần, mà là sự định giá lại của thị trường đối với chi phí vốn dài hạn.

Lãi suất ngắn hạn liên quan nhiều hơn đến chính sách của Fed, còn lãi suất dài hạn thì phức tạp hơn. Nó nhìn vào lạm phát, cũng nhìn vào thâm hụt ngân sách, nguồn cung trái phiếu chính phủ, kỳ vọng tăng trưởng kinh tế và liệu dòng vốn dài hạn có sẵn sàng tiếp nhận hay không. Quy mô nợ của Mỹ đã vượt 40 nghìn tỷ USD, áp lực chi trả lãi ngày càng nặng. Bộ Tài chính cần liên tục phát hành trái phiếu, thị trường đương nhiên sẽ yêu cầu lợi suất cao hơn để bù đắp rủi ro.

Bài toán khó của Trump nằm ở đây. Về mặt chính trị, ông đương nhiên muốn kinh tế mạnh, chứng khoán ổn định, chi phí tài trợ thấp; nhưng thị trường trái phiếu không chỉ nghe khẩu hiệu, nó nhìn nhiều hơn vào dữ liệu lạm phát, lộ trình tài khóa và tín nhiệm dài hạn. Nếu giá dầu tiếp tục tăng, áp lực lạm phát sẽ quay lại; nếu thâm hụt ngân sách không được giảm bớt, áp lực nguồn cung trái phiếu dài hạn cũng khó biến mất. Chỉ cần những yếu tố này còn tồn tại, lợi suất trái phiếu Mỹ khó bị đè xuống một cách đơn giản.

Vì vậy, trọng tâm của thị trường lần này không phải là câu hỏi đơn lẻ "Fed có tăng lãi suất hay không", mà là dòng tiền đang nghi ngờ liệu môi trường lãi suất cao có kéo dài hơn so với tưởng tượng trước đây hay không.

Đối với chứng khoán Mỹ, áp lực trước tiên đè lên định giá

Lợi suất trái phiếu Mỹ tăng, tác động trực tiếp nhất đến chứng khoán Mỹ là áp lực định giá. Đặc biệt là cổ phiếu công nghệ, cổ phiếu AI và các ngành tăng trưởng cao, giá cổ phiếu thường bao hàm kỳ vọng tăng trưởng tương lai cao. Khi lãi suất phi rủi ro tăng, sức hấp dẫn của dòng tiền tương lai sau khi chiết khấu sẽ giảm, mức độ chấp nhận của thị trường đối với tài sản định giá cao cũng sẽ hạ xuống.

Đây cũng là lý do vì sao Nasdaq thể hiện yếu hơn trong đợt điều chỉnh này. Chủ đề AI không bị bác bỏ, điện toán đám mây, chip, trung tâm dữ liệu, hạ tầng năng lượng vẫn là hướng được thị trường quan tâm. Nhưng vấn đề là chuỗi ngành AI đã tăng quá nhanh trong quá khứ, giá cổ phiếu của nhiều công ty đã phản ánh trước kỳ vọng tăng trưởng của vài năm tới. Giờ lợi suất trái phiếu Mỹ tăng trở lại, thị trường đương nhiên sẽ truy vấn liệu đơn hàng có tiếp tục được thực hiện, biên lợi nhuận gộp có giữ vững, chi tiêu vốn có kéo tụt dòng tiền hay không.

Nói đơn giản, trong môi trường lãi suất thấp, thị trường sẵn sàng trả tiền cho câu chuyện dài hạn; trong môi trường lãi suất cao, thị trường quan tâm nhiều hơn đến lợi nhuận, dòng tiền và tính xác định.

Đây cũng là điểm mấu chốt của chứng khoán Mỹ sắp tới. Không phải báo cáo tài chính tốt là chắc chắn tăng, cũng không phải kết quả kém mới giảm, mà là chất lượng tăng trưởng mà công ty đưa ra có đủ bù đắp áp lực định giá do lãi suất tăng hay không.

Vàng cũng không phải giao dịch trú ẩn đơn giản

Lợi suất trái phiếu Mỹ tăng, tác động đến vàng còn tinh tế hơn.

Bản thân vàng không có lãi suất. Khi lợi suất trái phiếu Mỹ tăng, đồng USD mạnh lên, chi phí cơ hội của việc nắm giữ vàng sẽ tăng, giá vàng thường bị kìm hãm. Gần đây vàng giảm từ mức cao, phía sau có logic này. Dữ liệu thị trường công khai cho thấy, ngày 1 tháng 9, giá vàng tương lai có lúc giảm xuống gần 4.400 USD, đã điều chỉnh rõ rệt so với đỉnh cuối tháng 8.

Nhưng vàng lại không phải tài sản lãi suất thuần túy. Chỉ cần thị trường lo ngại thâm hụt ngân sách, rủi ro địa chính trị, lạm phát tái diễn và tín nhiệm tiền tệ, vàng vẫn sẽ có nhu cầu trú ẩn và phòng ngừa rủi ro. Vì vậy vàng hiện đang đối mặt với hai lực. Một bên là lợi suất cao và đồng USD mạnh kìm hãm giá, bên kia là rủi ro tài khóa và địa chính trị tạo hỗ trợ.

Điều này quyết định rằng vàng trong ngắn hạn không thích hợp chỉ nhìn vào hai chữ "trú ẩn". Điều thực sự cần quan sát là lãi suất thực. Nếu lãi suất danh nghĩa tăng nhanh hơn kỳ vọng lạm phát, vàng dễ chịu áp lực; nếu lo ngại lạm phát và tài khóa tiếp tục nóng lên, vàng lại có thể thu hút dòng tiền trở lại.

Tài sản số nhìn vào thanh khoản, cũng nhìn vào khẩu vị rủi ro

Bitcoin, Ethereum và các tài sản số tương tự cũng rất nhạy cảm với lợi suất trái phiếu Mỹ. Lý do không phức tạp, trong giao dịch ngắn hạn của tài sản số, thanh khoản và khẩu vị rủi ro chiếm tỷ trọng rất lớn.

Khi lợi suất trái phiếu Mỹ tăng, đồng USD mạnh lên, dòng tiền thị trường sẽ có xu hướng quay về các tài sản có lợi suất xác định hơn, tài sản rủi ro dễ chịu áp lực. Báo cáo cho thấy, ngày 1 tháng 9, Bitcoin có lúc giảm xuống gần 77.900 USD trước giờ mở cửa, cùng chịu ảnh hưởng của lãi suất tăng với cổ phiếu công nghệ Mỹ. Điều này cho thấy khi áp lực vĩ mô mạnh, tài sản số không hoàn toàn tách rời môi trường thanh khoản toàn cầu.

Nhưng tài sản số cũng có mặt khác. Mỗi khi thị trường bàn về thâm hụt ngân sách Mỹ, tín nhiệm tiền tệ và áp lực nợ dài hạn, Bitcoin lại được một phần dòng tiền đưa vào khung "tài sản phòng ngừa vĩ mô" để quan sát. Nghĩa là, trong ngắn hạn nó bị lãi suất cao kìm hãm, nhưng trong trung và dài hạn lại bị định giá lại bởi các vấn đề tài khóa và tiền tệ.

Đây chính là điểm phức tạp nhất của tài sản số hiện nay. Nó không phải tài sản rủi ro thuần túy, cũng không phải tài sản trú ẩn ổn định, mà là chuyển đổi câu chuyện trong các môi trường thị trường khác nhau. Khi lãi suất tăng, nó chịu áp lực theo tài sản rủi ro; khi tín nhiệm tài khóa được bàn đến, nó lại có thể được quan tâm trở lại.

Trước cuộc họp tháng 9, thị trường sẽ tiếp tục theo dõi dữ liệu

Cuộc họp FOMC tiếp theo của Fed sẽ diễn ra từ ngày 15 đến 16 tháng 9. Trong bài phát biểu tại Jackson Hole, ông Warsh nhấn mạnh, mục tiêu lạm phát PCE 2% là mục tiêu cố định, lãi suất ngắn hạn vẫn là công cụ chính để thực hiện sứ mệnh kép. Ông cũng đề cập, lạm phát PCE 12 tháng là 3,7%, thay đổi 6 tháng là 4,1%, lạm phát vẫn cao hơn mục tiêu.

Ảnh hưởng của phát biểu này đến thị trường rất trực tiếp. Fed không đưa ra lộ trình rõ ràng, nhưng nói với thị trường một điều, chỉ cần lạm phát chưa quay về mục tiêu đủ nhanh, chính sách không thể dễ dàng chuyển sang nới lỏng.

Tiếp theo, dữ liệu việc làm phi nông nghiệp, CPI, PCE, giá dầu và kết quả đấu thầu trái phiếu Mỹ đều sẽ ảnh hưởng đến kỳ vọng thị trường. Nếu dữ liệu tiếp tục mạnh, hoặc áp lực lạm phát không hạ nhiệt rõ rệt, lợi suất trái phiếu Mỹ có thể duy trì ở mức cao, áp lực định giá chứng khoán Mỹ cũng sẽ tiếp tục tồn tại. Nếu dữ liệu kinh tế suy yếu rõ rệt, thị trường lại chuyển từ lo lạm phát sang lo tăng trưởng.

Đây cũng là điểm khó phán đoán của thị trường hiện tại. Lạm phát chưa được giải quyết hoàn toàn, tăng trưởng lại không thể giảm tốc rõ rệt, Fed và thị trường đều đang chờ thêm bằng chứng.

Biến số thực sự là chi phí vốn tăng trở lại

Vì vậy, sau khi lợi suất trái phiếu Mỹ tiến sát 5%, tác động đến chứng khoán Mỹ, vàng và tài sản số là xác định tồn tại, chỉ là hướng không hoàn toàn giống nhau.

Chứng khoán Mỹ sợ nhất là định giá bị chiết khấu lại, đặc biệt là cổ phiếu tăng trưởng AI và công nghệ. Vàng trong ngắn hạn bị lãi suất cao và đồng USD mạnh kìm hãm, nhưng rủi ro tài khóa, địa chính trị và lạm phát lại để lại hỗ trợ cho nó. Tài sản số thì kẹt giữa áp lực thanh khoản và câu chuyện phòng ngừa vĩ mô, biến động ngắn hạn sẽ lớn hơn.

Trump có thể ổn định tâm lý thị trường hay không, cuối cùng cũng phải xem thị trường trái phiếu có chấp nhận hay không. Chỉ cần lợi suất trái phiếu Mỹ dài hạn tiếp tục ở mức cao, tài sản toàn cầu sẽ liên tục trải qua định giá lại. Chứng khoán Mỹ xem lợi nhuận có bù đắp được áp lực lãi suất hay không, vàng xem lãi suất thực và nhu cầu trú ẩn, tài sản số xem thanh khoản và khẩu vị rủi ro.

Đợt thị trường này thực sự nhắc nhở thị trường rằng, môi trường giao dịch chỉ nhìn vào câu chuyện tăng trưởng như trước đây đang thay đổi. Sau khi chi phí vốn tăng trở lại, mỗi loại tài sản đều phải trả lời cùng một câu hỏi, kỳ vọng chứa trong giá có còn chịu được thử thách của lãi suất cao hay không.