Vốn hóa từng chạm nghìn tỷ, Hunter Biden lại đổ lỗi nhà tạo lập thị trường chỉ bơm 5.000 USD thanh khoản

Viết bởi: Boaz Sobrado, Forbes

Biên dịch: AididiaoJP, Foresight News

Hunter Biden đã biến sự kiện "chiếc laptop địa ngục" năm 2019 thành memecoin $LAPTOP. Vài ngày sau khi ra mắt, token này lập mức thấp mới khoảng 0,30 USD. Ông đổ lỗi cho sai sót khi mở bán: nhà tạo lập thị trường chỉ bơm 5.000 USD vào bể thanh khoản trong 30 giây đầu tiên. Ghi chú: tính đến thời điểm đăng bài, LAPTOP đã giảm xuống 0,24 USD.

Theo Forbes đưa tin ngày 14 tháng 9, Biden cáo buộc việc bố trí thanh khoản của nhà tạo lập thị trường khiến token giảm khoảng 99% trong ngày đầu tiên. Hai ngày sau, giá chạm mức thấp mới 0,30 USD; dữ liệu on-chain cho thấy khoảng 80% người mua vẫn đang thua lỗ. Đây không phải là một cú sập thông thường của memecoin, mà là trường hợp điển hình của sự kết hợp giữa biểu tượng chính trị, tạo lập thị trường bể cạn và bot tranh mua.

1. Từ phần cứng tai tiếng đến token trên chuỗi

Ngày 9 tháng 9, $LAPTOP mở bán trên Base, mạng Layer2 thuộc Coinbase. Cái tên bắt nguồn từ chiếc laptop ông để lại tại một cửa hàng sửa chữa ở Delaware năm 2019, sau đó gây tranh cãi trong cuộc bầu cử tổng thống Mỹ năm 2020. New York Post khi đó đã đưa tin về các giao dịch kinh doanh ở nước ngoài và tài liệu cá nhân của ông dựa trên chiếc laptop này; phe Biden phủ nhận các cáo buộc liên quan, và tranh cãi kéo dài nhiều năm.

Biden đã lật ngược câu chuyện này. Ông chỉ trích memecoin của gia đình Trump là "trò lừa đảo", đồng thời định vị token của mình như biểu tượng của "sự kiên cường, cứu chuộc và phục hồi", và viết trên mạng xã hội: "Họ biến chiếc laptop thành vũ khí, tôi biến nó thành token." Dự án còn tuyên bố sẽ airdrop cho các ví thua lỗ trên token TRUMP. Memecoin liên quan đến Trump năm ngoái từng mang lại khoảng 636 triệu USD lợi nhuận, nhưng tổng thua lỗ của nhiều ví nhỏ lẻ lên tới hàng tỷ USD; token liên quan đến Melania cũng giảm mạnh từ đỉnh. Token LAPTOP liệt kê nhóm người thua lỗ này làm đối tượng airdrop, tức là trực tiếp nhắm vào vết thương của vòng memecoin chính trị trước đó để tiếp thị.

Tổng cung token là 1 tỷ. Phương án công khai đại khái: đội ngũ sáng lập khoảng 30%, khóa 6 tháng rồi trả dần trong hai năm; airdrop tổng cộng khoảng 20%, bao phủ các địa chỉ thua lỗ token TRUMP, người đăng ký Substack của Biden, cùng danh sách email liên quan đến bạn bè và nhà báo video Andrew Callaghan; khoảng 30% khác gắn với 30 dự đoán công khai — nếu thành hiện thực thì đốt, nếu không thì quyên góp từ thiện. Các dự đoán bao gồm đảng Dân chủ giành Nhà Trắng năm 2028, định giá pha loãng hoàn toàn của token LAPTOP vượt token TRUMP, Bitcoin lập đỉnh mới, v.v. Phần còn lại dùng cho thanh khoản, vận hành quỹ và từ thiện. Dự án nhấn mạnh token mang tính giải trí và gắn kết cộng đồng, không cấu thành cổ phần công ty hay quyền hưởng lợi từ tài sản.

2. 30 giây mở bán: 5.000 USD thanh khoản gặp nhu cầu bùng nổ

Phiên mở bán không hề ảm đạm. Một số nguồn dữ liệu giá cho thấy token khởi điểm khoảng 0,05 USD, trong vài phút vọt lên trên 190 đến 220 USD, có ghi nhận riêng lẻ gần 300 USD. CoinDesk và các tổ chức khác chỉ ra rằng khi thanh khoản hỗ trợ chỉ khoảng 48.000 USD, định giá pha loãng hoàn toàn từng bị đẩy lên khoảng 144 tỷ USD. Đây là ảo ảnh điển hình của bể cạn: chỉ cần một lượng giao dịch nhỏ cũng đủ đẩy giá niêm yết lên cao, nhưng không ai có thể bán toàn bộ số token ở mức giá đó.

Đỉnh cao rất ngắn. Trong vòng nửa giờ đến một giờ, giá từ đỉnh rơi xuống vài USD, sau đó phá vỡ mốc 1 USD. Dữ liệu từ DexScreener và các nguồn khác cho thấy mức giảm ngày đầu vượt 98% đến 99%. Sáng hôm sau, một số báo giá rơi vào khoảng 0,79 đến 0,84 USD. Khi Forbes theo dõi, giá khoảng 0,30 USD, giảm hơn 99% so với đỉnh trong phiên.

Trong một video hôm thứ Sáu, Biden nói thẳng: "Hỏng rồi. Vấn đề là trong 30 giây đầu sau khi lên sàn, nhà tạo lập thị trường không hiểu sao chỉ bơm 5.000 USD thanh khoản, trong khi nhu cầu bùng nổ." Đây trở thành lời giải thích cốt lõi cho sự việc. Phía dự án đồng thời đổ trách nhiệm cho bot bắn tỉa: bể mở ở mức 0,05 USD, thanh khoản mỏng gặp bot tranh mua, giá bị đẩy lên rồi bị đập xuống. Biden phủ nhận đội ngũ bán tháo, nói rằng phần của người sáng lập bị khóa và bản thân ông "không kiếm được một đồng nào". Tài khoản quỹ của dự án trên X từng bị khóa, phản hồi được chuyển sang Medium.

Bức tranh on-chain không hoàn toàn trùng khớp với lời giải thích bằng lời nói. Một số theo dõi cho thấy các địa chỉ được gắn nhãn tạo lập thị trường hoặc liên quan đến tạo lập thị trường đã bán một phần token trong lúc biến động; cũng có phân tích đề cập rằng ví đa chữ ký liên quan đến dự án đã nhận khoảng 100 triệu token (một phần mười tổng cung) trước khi lên sàn, sau đó bán ra một phần. Thị trường vì thế đặt câu hỏi liệu sự việc có chỉ là "sự cố thanh khoản 5.000 USD" hay không. Nhưng tài liệu công khai hiện có vẫn chưa thể quy kết mọi lệnh bán là hành vi rút tiền của đội ngũ. Biden khẳng định: khóa vẫn còn, đội ngũ chưa bán, vấn đề nằm ở khâu thực thi mở bán.

3. Ai lấy lợi nhuận, ai ở lại đáy

Bubblemaps thống kê trong khoảng 15.200 địa chỉ giao dịch, khoảng 12.200 địa chỉ thua lỗ, tỷ lệ thua lỗ gần 80%; khoảng 3.026 địa chỉ có lãi, còn lại một số ít không định giá được vị thế. Đa số khoản lỗ đơn lẻ dưới 1.000 USD: khoảng 11.300 ví lỗ dưới một nghìn USD; khoảng 700 ví lỗ trên 1.000 USD; khoảng 100 ví lỗ trên 10.000 USD; hai ví lỗ trong khoảng 100.000 đến 1 triệu USD.

Lợi nhuận tập trung cao độ. CryptoSlate dẫn dữ liệu cho thấy khoảng 88 ví gộp lại kiếm được khoảng 5,6 triệu USD. Lookonchain ghi nhận một trường hợp cực đoan: một địa chỉ dùng 900 USD stablecoin mua khoảng 2.268 token, giá vốn khoảng 0,40 USD, sau đó bán với giá trung bình khoảng 111 USD, thu về khoảng 251.000 USD, tỷ suất lợi nhuận khoảng 278 lần. Cũng có ví thu lợi hơn 1 triệu USD gần đỉnh. Người mua ngược dòng cũng nổi bật không kém: có nhà giao dịch mua khoảng 28.400 token ở mức khoảng 5,97 USD, bỏ ra khoảng 170.000 USD, sau khi token tiếp tục giảm thì khoản lỗ thả nổi nới rộng thêm khoảng 87%.

Khối lượng giao dịch thực trong giờ đầu không hề nhỏ. Bitquery thống kê trên hợp đồng token thật cho thấy trong 19 giờ sau khi mở bán có hơn 260.000 giao dịch, khoảng 45.000 địa chỉ giao dịch độc lập, tổng giá trị quy đổi thực tế phía stablecoin và ETH khoảng 47,59 triệu USD; giá bình quân gia quyền theo khối lượng trong giờ đầu khoảng 23,48 USD, ngày hôm sau cùng tiêu chí giảm xuống khoảng 0,79 USD. Vốn hóa trên giấy tờ có thể tăng vọt lên hàng tỷ, thậm chí hàng trăm tỷ USD trong bể cạn, nhưng độ sâu có thể rút tiền mặt chỉ vài triệu USD hoặc ít hơn. Đây chính là vấn đề Biden buộc phải giải thích sau đó: báo giá không phải vốn hóa, và vốn hóa cũng không phải tiền mặt có thể rút ra.

4. Hơn 4.000 bể giả, náo nhiệt hơn cả token thật

Token thật chưa đứng vững, bể giả đã tràn lan. Sau khi Wall Street Journal đưa tin và Biden xác nhận ngày lên sàn, các hợp đồng mang mã LAPTOP tăng vọt trên nhiều chuỗi. Bitquery thống kê có lúc số hợp đồng liên quan vượt 4.075, phân bố trên ít nhất bảy chuỗi. Token giả báo cáo khối lượng khoảng 941 triệu USD trong 19 giờ sau khi token thật lên sàn, trong đó 5 bể giả có khối lượng trên giấy vượt cả token thật. Bể giả lớn nhất trên BNB Chain chỉ riêng khối lượng báo cáo đã gần 185 triệu USD.

Những con số này phần lớn không chịu nổi việc thanh toán. Có bể giả hiển thị hàng chục triệu USD giao dịch trên trang theo dõi, nhưng giá trị quy đổi stablecoin thực tế chỉ vài nghìn USD. Còn có địa chỉ trên BNB Chain điều khiển khoảng 5.500 ví, trải rộng 43 token khác nhau để thực hiện giao dịch kiểu "farm". Với người mua thông thường, rủi ro không chỉ là token thật sập giá, mà còn là nhấp nhầm vào hợp đồng giả trùng tên. Sau khi hợp đồng token thật lên sàn, bể giả không biến mất, trên màn hình LAPTOP vẫn lẫn lộn thật giả.

Phía airdrop cũng gây tranh cãi. Callahan sau đó thừa nhận đã giao cho nhóm Biden danh sách chưa đến 5.000 email, hình thành từ việc người dùng tích chọn đăng ký ở cửa hàng bán đồ. Sau khi token sập giá, danh sách này cộng với lời quảng bá "phát kẹo cho người thua lỗ" khiến bình luận chỉ trích tăng rõ rệt. Memecoin chính trị vốn định giá bằng sự chú ý, danh sách email biến sự chú ý thành kênh phân phối có thể quy trách nhiệm.

5. Khắc phục, đốt token và nửa sau chưa hoàn thành

Danh sách khắc phục sau đó của dự án không phức tạp: bơm 4 triệu token (khoảng 0,4% tổng cung) vào bể Aerodrome làm phần thưởng thanh khoản; tuyên bố hai dự đoán đã thành hiện thực, đốt 10 triệu token, tương đương cắt thêm khoảng 1% lượng lưu hành. Một trong số đó liên quan đến việc nghệ sĩ Beeple nhắc đến token này. Đội ngũ còn cho biết sẽ làm sâu sổ lệnh để tránh lặp lại tình trạng "giá mở bán 0,05 USD, nhà tạo lập thị trường không đỡ nổi lệnh".

Những động thái này không thay đổi được kết quả phân phối đã xảy ra. Bot đến trước và một số rất ít địa chỉ lấy đi phần lớn lợi nhuận, nhà đầu tư nhỏ lẻ đến sau gánh phần lớn thua lỗ. Quỹ đạo giảm từ đỉnh của token gia đình Trump không vì Biden viết lại câu chuyện mà đảo ngược; $LAPTOP thậm chí còn lặp lại nguyên vẹn logic bể cạn đó một lần nữa. Tính đến khi Forbes đăng bài, mức thấp 0,30 USD đã biến "biểu tượng cứu chuộc" thành giá vốn của một nhóm ví bị kẹt khác.

Kịch bản cũ của memecoin chính trị lại diễn ra: câu chuyện có thể đẩy báo giá lên đỉnh ngay lập tức, nhưng bể thanh khoản cạn và bot quyết định ai rời đi trước. Biden muốn dùng đồng coin này đáp trả việc "vũ khí hóa chiếc laptop", nhưng kết quả thị trường đưa ra còn lạnh lùng hơn — biểu tượng có thể lên chuỗi, còn thanh khoản thì không thể bù đắp bằng khẩu hiệu. Khoản bố trí mở bán 5.000 USD đủ để biến sự chú ý tầm quốc gia thành một đợt sóng ngắn chỉ có lợi cho những người bán sớm nhất.