"Đảm bảo bạn vẫn còn trên bàn chơi": Nhà sáng lập OKX Star bàn về tuân thủ, AI và sự thật khởi nghiệp

Biên tập: Tong, PANews

Sau khoảng 8 năm làm việc với các cơ quan quản lý châu Âu, OKX cuối cùng đã chính thức được cấp phép vào thị trường châu Âu trong năm nay. Gần đây, nhà sáng lập OKX Star đã có cuộc phỏng vấn với kênh "That's My Quant" của một trader châu Âu. Trong buổi phỏng vấn, anh hồi tưởng: năm 2011, nhờ bộ phim "The Good Wife" mà anh bước chân vào lĩnh vực này, dùng máy chủ để đào BTC và giao dịch trên Mt. Gox; từng bỏ lỡ Ethereum, nhưng lại thúc đẩy tài khoản giao dịch hợp nhất và ví đa chuỗi trở thành tiêu chuẩn ngành; hiện nay 90% công việc lập trình đơn giản của OKX đã do AI thực hiện. Anh chia sẻ về sản phẩm, nguyên tắc giao dịch và tầm nhìn AI, cũng như ba điều căn bản nhất của khởi nghiệp: may mắn, sự kiên cường và khả năng thấu hiểu thế giới một cách thông minh.

PANews xin trích lọc và biên tập lại cuộc trò chuyện như sau:

8 năm để chính thức tuân thủ và tiến vào thị trường châu Âu

MC: Điều gì khiến anh muốn giao lưu với cộng đồng châu Âu hôm nay?

Star: Thực ra chúng tôi đã có mặt tại châu Âu từ khoảng năm 2017, 2018. Tuy nhiên, văn hóa công ty chúng tôi luôn là mong muốn hợp tác chặt chẽ với cơ quan quản lý, không muốn vi phạm quy tắc. Vì vậy, tôi nghĩ từ khoảng năm 2018, chúng tôi đã liên tục làm việc với các cơ quan quản lý châu Âu.

Khó khăn nằm ở chỗ, ban đầu chúng tôi là một công ty thiên về công nghệ. Khi mới bước vào ngành tiền mã hóa, chúng tôi gặp cơ quan quản lý và nói: "Chúng tôi có công nghệ tuyệt vời, sản phẩm tuyệt vời và phương pháp tiếp thị tốt." Nhưng họ hỏi: "Các anh là ai? Điều tôi muốn tìm hiểu là quản trị công ty và tuân thủ của các anh."

Vì vậy, có vài năm chúng tôi đi rất chật vật. Đến khoảng năm 2023, 2024, chúng tôi đã học được những điều này từ những trải nghiệm khó khăn và nỗ lực cải thiện tận gốc. Giờ đây, tôi có thể tự hào nói rằng chúng tôi là một công ty công nghệ tài chính.

Công nghệ tài chính bao gồm tài chính và công nghệ. Tài chính nghĩa là quản trị và tuân thủ; công nghệ nghĩa là vẫn phải có sản phẩm tốt, công nghệ hiệu quả, giảm rào cản sử dụng và mang đến cho khách hàng sản phẩm cũng như trải nghiệm tốt nhất.

Từ năm ngoái, chúng tôi lần lượt nhận được giấy phép MiCA, giấy phép MiFID và giấy phép thanh toán. Đây là một quá trình dài với sự thẩm định kỹ lưỡng. Cơ quan quản lý yêu cầu rất nhiều tài liệu, chính sách, thậm chí cả kiểm toán bên thứ ba. Thực tế, cứ mỗi nửa năm họ lại đến văn phòng chúng tôi để kiểm tra tại chỗ.

Chúng tôi đã chuẩn bị mọi thứ sẵn sàng mới nhận được các giấy phép này. Vài tháng trước, khi các thời hạn liên quan đến MiCA đến gần, chúng tôi thấy nhiều khách hàng chuyển từ các nền tảng offshore sang các nền tảng được quản lý trong lãnh thổ châu Âu, và chúng tôi là một trong số đó.

Vì vậy, bây giờ là lúc chúng tôi chính thức lên tiếng với khách hàng châu Âu. Dù đã hoạt động ở đây từ lâu và có lượng khách hàng lớn, nhưng trước đây mức độ hiện diện chưa cao. Giờ chúng tôi đã sẵn sàng, tự tin và chấp nhận sự kiểm toán cũng như giám sát chặt chẽ.

Chúng tôi muốn gần gũi hơn với cộng đồng, lắng nghe phản hồi và kỳ vọng của các bạn để thiết kế sản phẩm và dịch vụ tốt hơn. Chúng tôi cũng muốn mọi người hiểu cách công ty vận hành và quản trị, biết chúng tôi là ai và năng lực của chúng tôi ở đâu. Nếu các bạn có bất kỳ lo ngại nào, chúng tôi cũng sẵn sàng lắng nghe và cải thiện.

Bước vào ngành nhờ một bộ phim Mỹ, năm 2011 dùng máy chủ đào BTC

MC: OKX rõ ràng đang tăng trưởng nhanh tại châu Âu. Nhưng hãy đưa tôi trở lại ngày đầu tiên anh mua tiền mã hóa: lúc đó anh ở đâu? Đã mua gì? Chiếc ví hoặc giao dịch đó sau này ra sao?

Star: Đây là một câu chuyện dài, tôi đã kể ở nhiều nơi. Khoảng năm 2011, tôi đang xem một bộ phim truyền hình Mỹ tên là "The Good Wife". Trong phim có người nói: "Bitcoin là tương lai." Tôi tự hỏi, Bitcoin là gì? Thế là tôi lên Google tìm kiếm.

Tôi phát hiện có một người tên Satoshi Nakamoto đã viết một whitepaper về hệ thống tiền mặt điện tử ngang hàng. Tôi tiếp tục nghiên cứu, thấy một công ty tên Mt. Gox và mở tài khoản.

Lúc đó tôi cũng có thể cài phần mềm đào coin trên máy tính của mình. Xuất thân của tôi là quản lý kỹ thuật, quản lý hàng trăm máy chủ, nên cũng lấy máy chủ ra thử nghiệm. Tất nhiên, cách làm này ngày nay không được phép và vi phạm chính sách công ty; nhưng hồi đó chúng tôi chỉ thử nghiệm như vậy. Tôi đào Bitcoin và cũng giao dịch trên Mt. Gox.

Nhân tiện, Mt. Gox lúc đó do một người Pháp sống ở Nhật Bản điều hành, chúng tôi có liên lạc. Anh ta thậm chí muốn bán cho tôi một số tài sản. Ví dụ, anh ta sở hữu tên miền Bitcoin.com. Ban đầu, anh ta muốn mua tên miền này từ tôi.

Khoảng thời gian đó rất vui, vì chúng tôi không xem Bitcoin là tiền, mà là một trò chơi kỳ diệu, mọi người đào và giao dịch. Lần đầu tôi mua Bitcoin, giá khoảng mười đô la. Sau khi khởi nghiệp, tôi không muốn nói mình đã kiếm được bao nhiêu từ thứ này. Những người nắm giữ tiền mã hóa từ sớm thường nắm giữ rất nhiều.

Khoảng năm 2012, 2013, có một công ty trò chơi trực tuyến tên Just Dice, giờ đã đóng cửa. Có thể nói đó là một trang web cờ bạc trực tuyến, nhưng lúc đó chúng tôi không hiểu như vậy. Có một cơ chế thu hút tôi: bạn tung xúc xắc, đặt cược với nền tảng theo tỷ lệ cược nhất định. Bản thân nền tảng có một quỹ vốn, và bạn cũng có thể đầu tư vào quỹ đó.

Điều này có phần giống với nhà tạo lập thị trường tự động ngày nay, tức AMM, như Uniswap. Nhưng lúc đó chỉ có một pool duy nhất, bạn có thể bỏ Bitcoin vào.

MC: Tôi hiểu rồi, anh bỏ vốn vào, rồi nhận được một khoản lợi nhuận nào đó từ kết quả đặt cược.

Star: Đúng vậy. Hơn nữa, họ công khai hoàn toàn thuật toán. Nền tảng có tỷ lệ thắng 51%, người dùng là 49%, họ chứng minh điều này bằng toán học thông qua blockchain. Lúc đó chúng tôi hay đặt cược ở đó, mỗi lần đặt tới năm trăm Bitcoin.

MC: Nhiều tiền thật, thực sự rất nhiều tiền.

Star: Sau đó, tôi viết một thuật toán để làm market maker ở đó, tức là đầu tư vào quỹ vốn. Khi đó Just Dice sử dụng hạt giống ngẫu nhiên khá đơn giản, nên tôi viết chương trình để thử dự đoán. Dù nó là ngẫu nhiên, sau vài ngày, vài tháng quan sát, tôi cảm thấy vẫn có thể tìm ra một số xu hướng. Khi nền tảng thua lỗ nhiều hơn, tôi cảm thấy xu hướng sắp đảo chiều, liền bắt đầu rót vốn vào; khi nền tảng thắng nhiều, tôi rút vốn ra. Lúc đó, tôi kiếm được khoảng mười nghìn Bitcoin nhờ cách này.

Từ triệu đô đầu tiên đến tỷ đô đầu tiên

MC: Từ triệu đô đầu tiên đến tỷ đô đầu tiên, điều gì đã thay đổi? Ý tôi là về cuộc sống thường ngày. Với khối tài sản Bitcoin lớn như vậy, thứ thú vị nhất mà anh từng mua là gì?

Star: Tôi không biết. Tôi không phải kiểu người thích nói với bên ngoài rằng "tôi rất giàu, tôi giàu có", điều đó hoàn toàn không phải phong cách của tôi.

Nhưng có một trải nghiệm rất quan trọng với tôi. Sau khi tốt nghiệp đại học và đi làm, đến năm thứ năm tôi kiếm được nhiều tiền hơn cả bốn năm trước cộng lại. Đến năm thứ mười, số tiền kiếm được trong năm đó lại vượt xa tổng của chín năm trước.

Vì vậy tôi cho rằng, mỗi người đều cần tin vào điều gì đó, tập trung vào một hướng đi và không ngừng nâng cao bản thân. Trước đây, tôi nâng cao kỹ năng cá nhân; khi điều hành startup, tôi phải học cách gọi vốn, học cách tìm người và xây dựng đội ngũ; khi xin giấy phép, tôi lại phải học luật, quản trị công ty và tuân thủ.

Khi bạn tin vào điều gì đó, quyết định tập trung vào lĩnh vực đó, liên tục giữ sự kiên cường và giải quyết thách thức, cuối cùng kiếm được một trăm triệu, một tỷ, tôi nghĩ đó sẽ là một quá trình rất tự nhiên.

MC: Đúng vậy, nghe thật tuyệt.

9 năm trước từng từ chối niêm yết Ethereum, dẫn dắt tiêu chuẩn ngành bằng sản phẩm

MC: Trước đây anh là người phụ trách kỹ thuật, giờ mọi người xem anh là người rất hiểu sản phẩm. Tính năng nào mà anh từng thúc đẩy mạnh mẽ và hiện được người dùng yêu thích nhất? Tức là tính năng thể hiện rõ nhất tầm nhìn của anh.

Star: Trước hết, tôi là người rất tin vào những điều mới mẻ. Khi khởi nghiệp năm 2013, các sàn giao dịch lớn lúc đó về cơ bản chỉ niêm yết Bitcoin. Nhân tiện, bản thân tôi cũng là một fan cuồng của Bitcoin, thậm chí có thể nói là người cuồng nhiệt.

Chúng tôi là công ty đầu tiên niêm yết Litecoin, nhờ đó thu hút lượng truy cập rất lớn. Nhưng đến năm 2017, 2018, dù việc niêm yết Litecoin trước đó rất thành công, tôi lại phạm một sai lầm vào năm 2017: bản thân tôi cũng trở nên bảo thủ.

Khi Ethereum bắt đầu phổ biến, Vitalik đến gặp tôi và hỏi: "Star, anh có cân nhắc niêm yết Ethereum không?" Tôi nói: "Đó là một đồng rác."

MC: Wow, được thôi. Đúng là khác biệt lớn. Lúc đó là khi nào? Khoảng hơn mười năm trước phải không?

Star: Đúng, lúc đó là năm 2017. Năm 2016, 2017, đã có rất nhiều người tin vào Ethereum. Tuy nhiên, niêm yết coin thực ra chỉ là một phần rất nhỏ trong hoạt động kinh doanh của công ty tiền mã hóa. Hôm nay, tôi nghĩ chúng tôi có rất nhiều sản phẩm tốt.

Ví dụ, chúng tôi có lẽ là một trong những công ty đầu tiên ra mắt tài khoản giao dịch hợp nhất. Tài khoản giao dịch hợp nhất nghĩa là bạn có thể giao dịch nhiều sản phẩm khác nhau trong cùng một tài khoản, bao gồm spot, hợp đồng vĩnh cửu, hợp đồng tương lai và quyền chọn.

Với tài khoản này, bạn có thể chạy nhiều thuật toán giao dịch, đồng thời duy trì hiệu quả sử dụng vốn rất cao. Ví dụ, bạn mua spot và bán khống hợp đồng vĩnh cửu, đây là một dạng giao dịch chênh lệch giá rất phổ biến. Lãi lỗ có thể tự động bù trừ, không cần đặt quá nhiều tài sản thế chấp ở nhiều nơi khác nhau.

Chúng tôi ra mắt giao dịch hợp nhất vào khoảng năm 2020, 2021, là một trong những công ty đầu tiên làm điều này. FTX cũng làm điều tương tự trong cùng thời kỳ.

Ngày nay, tài khoản giao dịch hợp nhất đã trở thành tiêu chuẩn của ngành tiền mã hóa, mọi người dùng chuyên nghiệp đều kỳ vọng có tính năng này.

MC: Tốt lắm.

Bạn cũng có thể thấy tài chính truyền thống đang phát triển theo hướng này. SEC Hoa Kỳ đang cập nhật nhiều quy tắc, cho phép sử dụng tài sản kỹ thuật số làm tài sản thế chấp giao dịch. Tôi nghĩ một số điều chúng tôi bắt đầu làm giờ đã trở thành tiêu chuẩn ngành.

Star: Một ví dụ khác là ví Web3 đa chuỗi. Khi phát triển ví, tôi nghĩ: ngày càng có nhiều chuỗi. Lúc đó nhiều ví, chẳng hạn MetaMask, đều hỏi trước bạn muốn dùng chuỗi nào, Bitcoin hay Ethereum. Tôi nói với đội ngũ: "Khách hàng không quan tâm những thứ đó, họ muốn trải nghiệm mượt mà."

Star: Vì vậy chúng tôi ra mắt ví đa chuỗi, nhưng gặp không ít thách thức. Ban đầu sản phẩm chưa đủ tốt, còn nhiều vấn đề kỹ thuật. Đội ngũ bắt đầu hỏi tại sao người dùng không đến? Một số đồng nghiệp nói: "Star, các ví khác đều chọn chuỗi trước, chúng ta là ví đa chuỗi, có thể người dùng chưa quen."

Star: Sau đó chúng tôi nghiên cứu rất nhiều mới phát hiện nguyên nhân thực sự là tỷ lệ giao dịch thất bại quá cao, khả năng hỗ trợ các chuỗi khác nhau cũng chưa đủ mượt. Sau khi giải quyết những vấn đề này, mọi người mới chấp nhận ví đa chuỗi. Ngày nay nó cũng đã trở thành tiêu chuẩn ngành.

Xác định vị thế nắm giữ cốt lõi của riêng bạn

MC: Tôi thích tầm nhìn này. Tôi thích việc anh nói nhiều về blockchain chứ không chỉ tiền mã hóa, điều đó rất tuyệt. Anh có tầm nhìn tổng thể, tiếp xúc với nhiều trader và nhà đầu tư, đồng thời điều hành một trong những sàn giao dịch lớn nhất thế giới. Bản thân tôi cũng là trader. Theo anh, những người thành công có đặc điểm chung nào? Anh có lời khuyên nào cho chúng tôi không?

Star: Chúng tôi điều hành sàn giao dịch nên thấy đủ loại khách hàng. Nói theo thuật ngữ kỹ thuật, chúng tôi cũng thấy cấu trúc vi mô của thanh khoản: có trader tần suất cao, có người đặt lệnh cung cấp thanh khoản, cũng có người ăn lệnh, người đầu cơ, trader kỳ cựu và nhà đầu tư nhỏ lẻ.

Mỗi nhóm khách hàng cần năng lực giao dịch hoàn toàn khác nhau. Nhưng hôm nay chúng ta chủ yếu nói về nhà đầu tư nhỏ lẻ và trader chuyên nghiệp, đúng không? Vậy để tôi kể một câu chuyện ngoài giao dịch trước.

Tôi có nhiều bạn bè điều hành các công ty giao dịch hoặc quỹ đầu tư. Họ huy động hàng trăm triệu, hàng tỷ đô la, đầu tư vào nhiều danh mục và quỹ khác nhau. Nhưng không có quỹ nào đánh bại được Bitcoin. Không một quỹ nào.

MC: Tôi hiểu.

Star: Kể thêm câu chuyện thứ hai. Nhiều năm trước, chúng tôi có một khách hàng ở Trung Quốc đại lục, là khách hàng của chúng tôi từ khoảng năm 2013, 2014. Sau đó anh ấy gặp chuyện không may, phải ngồi tù năm, sáu năm.

MC: Wow, coi như bị ép buộc nắm giữ dài hạn rồi.

Star: Sau đó, giá trị tài sản trong tài khoản của anh ấy vào khoảng mười lăm triệu đô la. Anh ấy nói với tôi: "Star, cảm ơn anh rất nhiều, suốt sáu năm qua đã giúp tôi bảo vệ tiền. Tôi muốn tặng anh một chiếc Ferrari." Tôi nói: "Thôi mà, tôi không cần Ferrari. Tôi chỉ mừng vì anh đã ra ngoài."

MC: Vậy thì hãy tự mình tận hưởng chiếc Ferrari đó đi.

Star: Điều này thực ra rất quan trọng. Nếu bạn muốn tham gia ngành tiền mã hóa, cũng tin rằng tiền mã hóa, Bitcoin và cả ngành có tiềm năng lớn — ví dụ vốn hóa stablecoin có thể tăng từ ba trăm tỷ lên ba nghìn tỷ, RWA chỉ mới bắt đầu, giữa Bitcoin và vàng vẫn còn khoảng cách — thì đây đều là cơ hội.

Nếu bạn tin vào những xu hướng này, dù bạn giao dịch, làm thuê hay khởi nghiệp trong ngành tiền mã hóa, thì mối liên kết giữa bạn với ngành này và blockchain rốt cuộc là gì? Tôi sẽ khuyên phần lớn mọi người, mối liên kết đó nên là Bitcoin.

Tôi cho rằng phần lớn trader nên chia danh mục đầu tư thành các nhóm khác nhau. Nhóm thứ nhất là khoản đầu tư cốt lõi: mối liên kết cơ bản của bạn với ngành này là gì? Tôi sẽ khuyên dùng Bitcoin. Có người chọn Ethereum hoặc tài sản khác, cũng rất tốt, nhưng bạn phải xác định vị thế nắm giữ cốt lõi của riêng mình.

Phần thứ hai mới là giao dịch chuyên nghiệp. Chúng tôi thấy rất nhiều người đầu cơ bỏ tiền vào, kiếm được gấp mười lần, rồi lại về không. Một số người thực sự thích cảm giác đó. Sản phẩm của chúng tôi có một tính năng gọi là thời gian chờ. Sau khi vị thế bị thanh lý cưỡng chế, có thể trong bảy ngày, đôi khi ba mươi ngày, họ không thể mở vị thế mới. Những người dùng này gọi điện đến: "Mở tài khoản cho tôi ngay đi." Chúng tôi nói: "Đây là quy tắc." Họ nói: "Star, chúng tôi chỉ thích cảm giác giao dịch thôi." Đó là một nhóm khách hàng.

Vì vậy, với trader chuyên nghiệp, điều quan trọng nhất là có thể kiểm soát bản thân, hiểu chính mình và biết hồ sơ rủi ro của mình.

MC: Đúng, phải biết cách quản lý rủi ro.

Star: Nhiều người ban đầu đặt ra nguyên tắc, nhưng sau khi bỏ quá nhiều tiền vào, họ bắt đầu thay đổi nguyên tắc. Tôi cho rằng, với trader chuyên nghiệp, nguyên tắc là điều quan trọng nhất.

Kỹ năng giao dịch của bạn giỏi hơn tôi. Tôi không phải trader chuyên nghiệp giao dịch ngắn hạn. Dù chúng tôi cung cấp nhiều tính năng như lệnh cắt lỗ, lệnh giới hạn, giao dịch lưới, đầu tư định kỳ, nhưng về việc sử dụng các công cụ này, các bạn chuyên nghiệp hơn tôi nhiều.

Điều đầu tiên tôi muốn nhấn mạnh là khoản đầu tư cốt lõi và mối liên kết của bạn với ngành; điều thứ hai là hiểu hồ sơ rủi ro của bản thân, luôn đặt ra nguyên tắc cho chính mình. Ngành này vẫn còn rất nhiều dư địa phát triển.